ธรรมะกับจักวาล : โคตรภู

คำว่า "โคตรภู" หรือบางทีอาจเขียนว่า “โคตระภู” เป็นคำในภาษาธรรมะและโยงกับแนวคิดของ ภูมิธรรม หรือ ระดับจิตวิญญาณ ในพุทธศาสนา โดยเฉพาะในสายวิปัสสนา ซึ่งแบ่งออกเป็นหลายระดับ หรือ "ภูมิ"
ความหมายของ “โคตรภู”:
"โคตรภู" (อ่านว่า โค-ตะ-ระ-พู) แปลว่า
“ภูมิที่อยู่ระหว่างโลกียะกับโลกุตระ”
เป็นช่วง รอยต่อ ที่จิตกำลังเปลี่ยนผ่านจาก โลกียะ (จิตของปุถุชน) ไปสู่ โลกุตระ (จิตของพระอริยะ)
แบ่งง่าย ๆ ดังนี้:
ระดับภูมิ ความหมาย
โลกียภูมิ จิตของปุถุชนทั่วไป ยังมีกิเลสอยู่เต็ม
โคตรภู จิตที่กำลังจะก้าวข้ามจากโลกีย์ไปสู่อริยะ เป็นช่วงจิตพร้อมจะบรรลุมรรค
โลกุตรภูมิ จิตของพระอริยะ เริ่มตั้งแต่มรรคจิตและผลจิต เช่น โสดาปัตติผล อนาคามิผล ฯลฯ
โคตรภู ถือว่าเป็น:
ภาวะของผู้ที่พร้อมจะบรรลุมรรค (เช่น โสดาปัตติมรรค)
เป็นภาวะที่ จิตละโลกียะชั่วขณะหนึ่ง เตรียมเข้าสู่ความหลุดพ้น
บางท่านเปรียบว่าเหมือน “จุดเปลี่ยน” ที่จะเข้าสู่อริยะผล
ตัวอย่างในทางปฏิบัติ:
เมื่อผู้ปฏิบัติธรรมมีสมาธิและปัญญาพร้อมเต็มที่ จิตจะเปลี่ยนจากสภาวะปกติ (โลกีย์) เข้าสู่ โคตรภู เพื่อเข้าสู่ มรรคจิต แล้วจึงบรรลุ ผลจิต (เช่น โสดาปัตติผล)เมื่อความรู้แตะไปถึงระดับ จิตเดิมแท้